ජනගහනය
ජනගහනය
add value
පරිපාලන ප්‍රදේශය
2800 ha
ඝනත්වය
50.87 persons / ha

නගරයක් යනු විශාල මිනිස් ජනාවාසයකි. එහි වැදගත්ම ගාමක බලවේගය මිනිසාය. නගරයක සක්‍රීයත්වය පදනම් වන්නේ මිනිසා හා ඔහුගේ ක්‍රියාකාරීත්වය මතය. නගරයක් තුළ වෙසෙන ජනගහණයේ සංයුතීන් හා ඔවුන්ගේ විවිධාකාර හැකියාවන් පිළිබඳ පූර්ව අවබෝධයක් ලබා ගැනීම සාර්ථක නාගරික අධ්‍යයනයක මූලික පියවර විය යුතුය.

පවතින භෞතික සීමාව තුළ ජනවිකාශන හා සංයුතියේ රටා හඳුනා ගනිමින් සිදුකරන පුරෝකථනයන් තුළින් වඩා යහපත්ව ජීවත් විය හැකි සැලසුම්සහගත නගරයක් නිර්මාණය කරනු ඇත.

පුමිතිරි බව වයස් ව්‍යුහය අනුව බෙදීගොස් ඇති ආකාරය

ජන සංක්‍රමණයට හේතු

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

රැකියා අවස්ථා හේතු කොටගනිමින් බහුතර පුරුෂයන් නගරය තුලට සංක්‍රමණය වී ඇති අතර. කාන්තාවන් නගරයට සංක්‍රමණය වීමේදී විවාහය මූලික හේතුව කොටගෙන ඇත. මීට අමතරව, කාන්තාවන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් රැකියා සඳහා මෙන්ම පවුලේ සාමාජිකයෙකු සමඟ ද නගරය තුලට සංක්‍රමණය වී තිබේ.

ආර්ථිකය

නගර, මෙරට ආර්ථික සංවර්ධනයේ ප්‍රධාන සාධකයක් වන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ නගරවල ආර්ථීක වෙනස්වීම් වල පැතිකඩ පිළිබඳ යතාර්ථවාදී චිත්‍රයක් ගොඩනැගීමට ඒ හා සමගාමී විශ්ලේෂණ තිබීම අතිශය වැදගත් වේ.

ලංකාවේ නගරවල ආර්ථික පසුබිම වටහා ගැනීමට නම් රටක් ලෙස එහි ඵලදායීතාව ගෝලීය වශයෙන් ඇති තරගකාරිත්වය සමඟ සැසදීම සිදුකළ යුතුමය.ඒ සඳහා මානව ප්‍රාග්ධනය හා සබැඳි ශුම බලකා සහභාගිත්වය පිළිබඳ අධ්‍යනයක් මෙන්ම නගර සංවර්ධනයේදී මුහුණදෙන ප්‍රධාන බාධාවන් වන ශ්‍රම වෙළෙඳ පොළේ අවාසි, ආර්ථික අවදානම වැනි තත්ත්වයන් තේරුම් ගැනීම පූර්වයෙන්ම කළ යුතුවේ.

මෙහි ඇති ආර්ථික විශ්ලේෂණ තුළින් ප්‍රාදේශීය වශයෙන් නාගරික සංවර්ධනයට හා නාගරික ජනාවාසවල දියුණුවට රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික අංශයේ දායකත්වය හා එහි විභවතාවන් හඳුනාගැනීමටත් අදාළ  බලප්‍රදේශය තුළ ශ්‍රම බලකාය උපරිම වශයෙන් භාවිතා කරමින් කුසලතාවන්ට සරිලන ප්‍රදේශයට ආවේණික වෙළෙඳපොළක් හදුනා ගැනීමේ හැකියාවත් හිමිවේ.

ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන අංශ

මූලාශ්‍රය - මීගමුව මහ නගර සභාව

මේ වන විට මීගමුව ප්‍රධාන වශයෙන් වාණිජ, ප්‍රවාහන, අධ්‍යාපන පහසුකම් සපයන මධ්‍යස්ථානයක් සහ සෞඛ්‍ය සේවා සපයන නගරයක් ලෙස කටයුතු කරයි. සැලකිය යුතු ලෙස හඳුනාගත හැකි හොඳින් ස්ථාපිත කළ මහා මාර්ග සහ දුම්රිය මාර්ග පද්ධතියක් ඇති අතර එය නගරයේ දියුණුව පිළිඹිඹු කිරීමට දායක වේ. ජාතික නාගරික වර්ගීකරණය තුළ (ජාතික භෞතික සැලැස්මට අනුකූලව), මීගමුව 2 වන පෙළෙහි නගරයක් වන අතර, බස්නාහිර පළාතේ නාගරික මධ්‍යස්ථාන අතරින් මීගමුව නාගරික ප්‍රදේශය පළාතේ ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරී ආර්ථික නගරයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ. මීගමු නගරය හොඳ ප්‍රවාහන ජාලයක් සහිත වන අතර එය ජාතික, කලාපීය සහ දේශීය සම්බන්ධතා වැඩි දියුණු කරනු ලබයි. මෙම නගරයෙන් සේවාවන් ලබා ගැනීම සඳහා ජනතාව මිනුවන්ගොඩ, ජා ඇල, දිවුලපිටිය, ගම්පහ සහ පුත්තලම යන ප්‍රධාන කලාප වලින් පැමිණේ. බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ, කටුනායක නිදහස් වෙළඳ කලාප සහ කටුනායක අධිවේගී මාර්ග අන්තර් හුවමාරුව ආසන්නයේ පිහිටා තිබීම නිසා සංචාරක, ධීවර හා වාණිජ යන ප්‍රධාන අංශ තුනෙහි වර්ධනයට ධනාත්මකව යමින් ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීමට මෙය දායක වී ඇති බව පැහැදිලි වේ. ආර්ථිකයෙන් 45% ක්ම ධීවර කර්මාන්තය මත පදනම් වන අතර ආර්ථිකයෙන් 35% ක් සංචාරක ව්‍යාපාරය මත පදනම් වන අතර ආර්ථිකයෙන් 20% ක් වාණිජ හා වෙනත් සේවාවන් මත පදනම් වේ.

නිවාස

ශ්‍රී ලංකාවේ මුල්කාලීන නාගරික ජනාවාස උරුමය - ඉතිහාසය, රටාවන්, ඉඩම් භාවිතය සහ නිවාස වැනි ප්‍රවණතා සහ ඒ සමඟ ඇතිවන සංවර්ධන අභියෝගයන් මෙහි සලකා තිබේ.

නිවාස අවශ්‍යතා , යටිතල පහසුකම් හා සංවර්ධන සඳහා වන වියදම්, මූලික අවශ්‍යතා සපුරාලීම මුල්කරගත් නාගරික සැලසුම්කරණය, නාගරික ඉඩම් පරිහරණය සහ ඉඩම් සංවර්ධනය පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුලත් තොරතුරු සමුදායක් මෙම අංශය මගින් ගොනුකොට තිබේ . මෙහි SDG 11.1 ට අදාළ දර්ශක ද භාවිතා කර ඇත. සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන් සහ සෞඛ්‍ය, ජලය සහ සනීපාරක්ෂක සේවාවන්ගේ ජනගහනය මෙ මගින් ආවරණය වේ. SDG ඉලක්ක 11.7 වෙත ද අවධානය යොමු කරනු ලැබේ.

නිවාස අවශ්‍යතා පිළිබඳ තක්සේරුව (ඉඩම් හා නිවාස අයිතිය)

මූලාශ්‍රය - නිවාස හා ඉදිකිරීම් අමාත්‍යාංශය

මීගමුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ හා ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ නිවාස අවශ්‍යතා තක්සේරු කිරීම යටතේ නිවාස හා ඉදිකිරීම් අමාත්‍යාංශය විසින් සිදු කරන ලද සමීක්ෂණය පදනම් කරගනිමින් (ඉඩම් හා නිවාස අයිතිය) සම්බන්ධ තොරතුරු සංසන්දනාත්මකව මෙහි දක්වා ඇත.

නිවාස අවශ්‍යතා පිළිබඳ තක්සේරුව (නිවාස වර්ගය)

මූලාශ්‍රය - නිවාස හා ඉදිකිරීම් අමාත්‍යාංශය

මීගමුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ හා ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ නිවාස අවශ්‍යතා තක්සේරු කිරීම යටතේ නිවාස හා ඉදිකිරීම් අමාත්‍යාංශය විසින් සිදු කරන ලද සමීක්ෂණය පදනම් කරගනිමින් ( නිවසෙහි ස්වභාවය ) සම්බන්ධ තොරතුරු සංසන්දනාත්මකව මෙහි දක්වා ඇත.

පවුල් හා නිවාස ගණන

මූලාශ්‍රය - නිවාස හා ඉදිකිරීම් අමාත්‍යාංශය

මෙම දත්ත මීගමුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල බල සීමාවට අයත් වේ. මෙම දත්ත භාවිතා කිරීමෙන් නිවාස හිඟය කොපමණ දැයි පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකිය. නිවාස අවශ්‍යතා තක්සේරු කිරීම සහ දත්ත සමීක්ෂණය - 2016 (දිවයින පුරා සිදු කරන ලද සමීක්ෂණය)

නාගරික සේවා

නගර වැසියන්ගේ යහපත් ජීවන තත්වය සහතික කිරීම නාගරික සේවාවන්ගෙන් යුතු විය යුතු මුලික කාර්ය භාරයයි

නාගරික මධ්‍යස්ථාන ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ ආර්ථික සංවර්ධනයට ඉවහල් වන ප්‍රධාන සේවාවන් සපයයි. වාහන ලියාපදිංචි කිරීමේ සේවා, සමාජ ආරක්ෂණ යෝජනා ක්‍රම වෙත ප්‍රවේශය සහ අතිරේක සේවාවන් රාශියක් වැනි ප්‍රධාන රාජ්‍ය පරිපාලන කාර්යයන් නගර විසින් සපයනු ලැබේ.

නාගරික මධ්‍යස්ථාන පදිංචිකරුවන්ට සෞඛ්‍ය හා අධ්‍යාපන සේවා සපයයි: ගුණාත්මක සෞඛ්‍ය සේවාවක් සහ අධ්‍යාපනයක් සඳහා සමාන ප්‍රවේශයක් ලබා දීම. සමාජ විනෝදාත්මක ක්‍රියාකාරකම් සඳහා පහසුකම් සැලසීම සහ පුස්තකාල, ප්‍රජා මධ්‍යස්ථාන සහ ක්‍රීඩා පහසුකම් වැනි ප්‍රජා සහජීවනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා සේවාවන් ද ඒවාට ඇතුළත් ය. සියලුම ශ්‍රී ලාංකිකයින් සඳහා වඩාත් යහපත් අනාගතයක් සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා ගුණාත්මක සේවා සහතික කිරීම තීරණාත්මක අංගයකි.

අපද්‍රව්‍ය වර්ග

මූලාශ්‍රය - මීගමුව මහ නගර සභාව

මීගමුව මහ නගර සභාවේ වාර්තාවලට අනුව දිනකට කසළ එකතු කිරීම දළ වශයෙන් ටොන් 110-120 කි. 2017 - 2018 කාල සීමාව තුළ නගර සභාව විසින් දළ වශයෙන් හඳුන්වා දී ඇති පරිදි රුපියල් 2375 / - ක පිරිවැයක් සඳහා නාගරික ප්‍රදේශයට කොම්පෝස්ට් බඳුන් 500 ක් සහ මෙම ප්‍රදේශවල ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කළ හැකි අපද්‍රව්‍ය මහ නගර සභාව විසින් එකතු කරනු ලැබේ. මහ නගර සභාව ස්වේච්ඡා සේවකයින්ගේ සම්බන්ධීකරණයෙන් “හරිත මිතුරු” නමින් වැඩසටහනක් පවත්වනු ලබන අතර එමගින් අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණ ක්‍රමවේදයන් පිළිබඳව ජනතාව දැනුවත් කරයි. එකතු කරන ලද අපද්‍රව්‍ය පුද්ගලික හිමිකරුවෙකුට අයත් අක්කර 05 ක භූමි භාගයක කොච්චිකාඩේ ප්‍රදේශයේ ඕවිටියවත්ත විවෘත කිරීමට මහ නගර සභාව කටයුතු කරයි. කුරණ කොම්පෝස්ට් අංගනයේ මසකට කොම්පෝස්ට් ටොන් 10 ක් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා ජෛව හායනයට ලක්විය හැකි අපද්‍රව්‍ය ටොන් 40 ක් භාවිතා කරයි. මහ නගර සභාව දළ වශයෙන් රු. කොම්පෝස්ට් විකිණීමෙන් මසකට 100,000 - 120,000 ක පමණ මුදලක් උපයයි. ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කළ හැකි ද්‍රව්‍ය වන පෙට් බෝතල්, පොලිතින්, ප්ලාස්ටික්, ටින්, යකඩ, කඩදාසි, කාඩ්බෝඩ් වැනි ප්‍රතිචක්‍රීකරණ මධ්‍යස්ථාන සඳහා විකුණනු ලැබේ.

ඝන අපද්‍රව්‍ය උත්පාදනය වන ප්‍රමාණය හා ඒවායේ එකතු කිරීම

මූලාශ්‍රය - IWMI Publication - Solid and Liquid Waste Management and Resource Recovery in Sri Lanka: A 20 city analysis

Municipal council trucks collect waste separately in categories of organic and inorganic waste. Waste is collected daily in two shifts around the city center and nearby tourist areas whereas in other areas, organic waste is collected in three days per week and inorganic waste only once a week. Home composting is promoted in the municipal council area and subsequently, 500 compost bins have been distributed among households (UDA development plan, 2018). During seasons of April and December, the population in Negombo rises due to migration of tourists. MC increases the waste collection shifts during peak seasons. To overcome rising garbage problem, MC conducts special awareness programs among the hotel/ restaurant owners and public general about waste reduction methods and safe disposal practices.

තේමා සිතියම්
සිතියමේ විස්තර
Print
සිතියමේ විස්තර
සිතියම් සුචිය

ඉතා සීමිත සම්පතක් වන භූමිය සහ ඉඩම් නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීමෙන් බොහෝ ප්‍රතිලාභ ලැබිය හැකිය.

 

විශේෂයෙන්ම භාවිතය සඳහා සුදුසු ඉඩම් වල හිඟයක් ඇති නාගරික ප්‍රදේශ සඳහා මෙය වඩා වැදගත් වේ. වැඩි වන ජනගහනයකට සරිලන පරිදි සැලසුම් සහගත නගර නිර්මාණය කිරීම සඳහා, වර්තමානයේ දී ඉඩම් පරිහරණය පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. වර්තමාන භූමි පරිභෝජනය පිළිබඳ අවබෝධ කර ගැනීමටත්, ඉඩම් වෙන් කර ඇති ආකාරය සහ ඒවා අද අපගේ නගරවල භාවිතා කරන්නේ කුමන ආකාරයෙන්ද යන්නත් තේරුම් ගැනීමට පරිශීලකයින්ට ඉඩම් පරිහරණ සිතියම් මගින් තොරතුරු සපයයි.

 

මෙහි ඉදිරිපත් කර ඇති ඉඩම් පරිහරණ සිතියම් "ඉදිකළ / ඉදිනොකළ" ලෙස ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට සහ ඒවායේ උප කාණ්ඩ 36 කට වර්ග කර ඇත. සිතියම් මත ක්ලික් කිරීම සහ සිතියම් කොටස් වෙන වෙනම අක්‍රිය හා සක්‍රිය කිරීමේ පහසුකම මෙහි පවතින අතර එමඟින් පරිශීලකයාට කාණ්ඩ හෝ උප කාණ්ඩ තෝරා ගැනීමට ඉඩ ලබා දේ. මෙම එක් එක් උප කාණ්ඩවල ඉඩම් ප්‍රමාණය සිතියම් ප්‍රදේශයට පහළින් ඇති ප්‍රස්ථාරවල දක්වා ඇත. මෙය වඩා යහපත් තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලීන් වැඩි දියුණු කරන මෙවලමක් වනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

 

සිතියමේ විස්තර
Print
සිතියමේ විස්තර
සිතියම් සුචිය
ඉදිකරන ලද භූමිය
මුළු
ඉදිකරන ලද භූමිය
(ha)
ඉදි නොකරන ලද
මුළු
ඉදි නොකරන ලද
(ha)

කාලාන්තරයක් තිස්සේ නාගරික ව්‍යාප්තිය ක්‍රමානුකූලව වෙනස් වූයේ කෙසේද යන්න පිළිබද අදහසක් ලබා ගැනීමට මෙම සිතියම් අධ්‍යනය ඉතා යෝග්‍ය වේ. නාගරික / අර්ධ නාගරික හා ඉදි නොකළ ප්‍රදේශ යනුවෙන් කොටස් කර ඇති මෙම සිතියම වර්ෂ අතර සැසදීමෙන් නාගරික ව්‍යාප්තියේ ස්වරුපය හා නගරයේ අනාගතය උපනතීන් පිළිබඳ පුරෝකථනය කිරීමේ ඇති හැකියාව විශේෂ වේ.

 

සෑම නගරයකම වැඩි ඝනත්වයක් නගර මධ්‍යයේ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති බවත්, නාගරික ව්‍යාප්තිය සිදු වන රටාව අධ්‍යයනය කිරීමේ දී මාර්ග ඔස්සේ ඉදිකිරීම්වල ඝනත්වය වැඩි වෙමින් යන බව පැහැදිලි වේ. එහිදී ප්‍රධාන මාර්ග ඔස්සේ වේගවත් නාගරික ව්‍යාප්තියක් සිදුවන බවත් හඳුනාගත හැකිය.

 

නාගරික ව්‍යාප්ති විශ්ලේෂණය සඳහා ප්‍රදේශය තෝරා ගැනීමෙන් අනතුරුව මූලික අධ්‍යයන කිහිපයක් සිදු කළ යුතුය. මුලදී, දුරස්ථ සංවේදක තොරතුරු උපයෝගී කරගනිමින් හඳුනාගත් නාගරික දර්ශක අගයන් අදාළ නගර සභා ප්‍රදේශවල ආසන්න ප්‍රදේශයක් ඇතුළුව අධ්‍යයනය කරන ලදී.

 

නාගරික ව්‍යාප්ති විශ්ලේෂණය සඳහා ප්‍රදේශයක් තෝරා ගැනීමට පෙර එය පහත කරුණු සලකා බැලිය යුතුය
- නාගරික මායිම
- නාගරික මායිම වටා අවම වශයෙන් කිලෝමීටර් 2-3 ක ප්‍රදේශයක්
- භෞතික නාගරික ස්වභාවය හීනවෙමින් යන මායිම ආසන්න වශයෙන් ලකුණු කර ගැනීම

 

දුරස්ථ සංවේදක යොදාගනිමින් සිදුකරන සිතියම් අධ්‍යනයන්හිදී, 0 ට වඩා වැඩි අගයන් ඉදිකිරීම් සහිත ප්‍රදේශ නියෝජනය කරයි. නාගරික ව්‍යාප්තියේ ප්‍රමාණය මෙන්ම ඉහළ ඉදිකිරීම් ඝනවය ක්‍රමයෙන් හීන වෙමින් යන ප්‍රදේශය හදුනාගනිමින් මායිම පිළිඹඳ අදහසක් ලබා ගත හැකි වේ. හඳුනාගත් නාගරික දර්ශක අගයන් පවත්නා ගොඩනැගිලි ඝනත්වයට අනුකූල බව සහතික කිරීම සඳහා හඳුනාගත් සීමාවන් නවතම චන්ද්‍රිකා රූප මත ප්‍රක්ෂේපණය කරන ලදී.

 

මෙම දත්ත විශ්ලේෂණයට අදාලව අනුගමනය කළ පියවර සවිස්තරව දැන ගැනීම සඳහා පහත තොරතුරු බාගත කරගන්න.

 

සිතියමේ විස්තර
Print
සිතියමේ විස්තර
සිතියම් සුචිය
නාගරික ව්‍යාප්ති සංඛ්‍යාලේඛන
මීගමුව මහ නගර සභාව ( km 2 )
සමස්ත වර්ධන වේගය 1995 - 2017 %
නාගරීකරණයේ වෙනස් වීම 1995 - 2017
නාගරීකරණය පිළිබඳ සලකා බලන මුළු ප්‍රදේශය 0